نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

• سیدحسن موسوی فضل

استادیار بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان سمنان (شاهرود)، شاهرود، ایران.

چکیده

به­منظور بررسی و مقایسۀ دو روش آبیاری قطره ­ای سطحی و زیرسطحی و دستیابی به موانع احتمالی این روش­ ها در باغ­ های انگور، پژوهشی از سال 1399 به مدت دو سال در باغ ­های مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان سمنان (شاهرود) واقع در ایستگاه تحقیقات بسطام به ­اجرا در آمد. در این پژوهش اثر دو روش آبیاری قطره ­ای سطحی و زیرسطحی و مقادیر مختلف آب آبیاری بر عملکرد میوه، بهره­ وری آب، ویژگی ­های رشدی انگور و رشد علف­ های هرز بررسی شد. این پژوهش به‌صورت طرح کرت‌های خرد شده بر پایۀ بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا شد. روش آبیاری در دو سطح (قطره‌ای سطحی و قطره‌ای زیرسطحی) به‌عنوان عامل اصلی و مقادیر تأمین آب آبیاری در سه سطح (50، 75 و 100 درصد نیاز آبی درخت) به‌عنوان عامل فرعی در نظر گرفته شدند. در روش آبیاری قطره ­ای سطحی، لوله­ های فرعی به فاصلۀ 50 سانتی­ متر از تنۀ درخت روی سطح خاک و در آبیاری قطره ­ای زیرسطحی در فاصله 50 سانتی­متری از تنۀ درخت و در عمق 40 سانتی­متری خاک قرار گرفتند. تبخیر و تعرق گیاه مرجع با استفاده از روش پنمن- مانتیث و با در نظر گرفتن ضریب گیاهی (استخراج‌شده از نشریه ۵۶ فائو)، سطح سایه‌انداز، روش آبیاری و عمق آب آبیاری محاسبه گردید و بر اساس سطوح مختلف آب با دور آبیاری سه‌ روز اعمال شد. در این پژوهش اثر فاکتورهای آزمایشی بر عملکرد میوه، ویژگی­های رشدی درختان شامل رشد طولی و قطر شاخه ­ها، تعداد برگ در شاخه، بهره ­وری آب و رشد علف ­های هرز در تیمارهای مختلف بررسی شد. نتایج تحقیق نشان داد اثر روش و مقدار آب آبیاری و اثرهای متقابل آن­ها بر عملکرد میوه درسطح 5 درصد معنی­دار است. اثر روش آبیاری بر رشد علف­های هرز نیز معنی­دار شد ولی اثر جداگانۀ آب آبیاری و اثر متقابل روش و آب آبیاری بر رشد علف­های هرز معنی­دار نشد. حداکثر عملکرد میوه از تیمارهای آبیاری قطره ­ای زیرسطحی و حجم آب آبیاری 75 و 100 درصد نیاز آبی (به ­ترتیب 51600 و 53080 کیلوگرم در هکتار) به­ دست آمد. عملکرد این دو تیمار اختلاف معنی ­داری با هم ندارند. اختلاف عملکرد در دو روش آبیاری قطره­ای زیرسطحی و سطحی حدود 12 درصد شد. این امر نشان می­دهد که بخشی از آب داده شده به باغ عملا صرف تبخیر سطحی می شود و به مصرف علف­های هرز می رسد. روش آبیاری قطره­ای زیرسطحی با سطح آب آبیاری 75 درصد بدون در نظر گرفتن نفوذ احتمالی ریشه به داخل قطره‌ چکان­ها و تجمع املاح در خاک به­ عنوان تیمار برتر پیشنهاد شد.

کلیدواژه‌ها

• آبیاری قطره‌ای
• بهره‌وری آب
• مدیریت آبیاری
• محصولات باغی

موضوعات

• سامانه های نوین آبیاری

عنوان مقاله [English]

Effect of Subsurface Drip Irrigation on the Fruit Yield, Water Productivity, and Growth Parameters of Grapevine

نویسنده [English]

• syeed Hassan mousavifazl

Assistant Professor, Agricultural Engineering Research Department, Agricultural and Natural Resources Research Center Semnan province (Shahrood), AREEO, Shahrood, Iran.

چکیده [English]

Extend Abstract
Intouduction
Drip irrigation is recognized as one of the most efficient methods for irrigating orchards and vineyards in arid and semi-arid regions. This study investigated the effects of two irrigation methods, surface drip irrigation (DI) and subsurface drip irrigation (SDI), on yield, water productivity, growth parameters, and weed development in grapevines. The research was conducted in 2020 and 2021 at the Research Station of Bastam, Semnan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Shahroud, Iran.
 Materials and Methods
The study was designed with two factors: irrigation method (surface and subsurface) and different irrigation water amounts (50%, 75%, and 100% of the plant’s water requirement). A split-plot experiment based on a randomized complete block design with three replications was carried out. In the surface drip irrigation method, lateral pipes were placed 50 cm far from the tree trunk on the soil surface, while in the subsurface drip irrigation method, the lateral pipes were placed 50 cm far from the tree trunk and at a depth of 40 cm under the soil. Irrigation water was calculated using the Penman-Monteith method, and plants received irrigation every 3 days based on the designated water levels. The study examined the effects of experimental factors on crop yield, water productivity and growth characteristics of trees including the longitudinal growth of branches and their diameter were investigated in different treatments.  
Results
The results showed that the effects of irrigation method and irrigation water amount, as well as their interaction effects, on fruit yield were significant at the 5% level. The effect of irrigation method on weed growth was also significant; however, the individual effect of irrigation water amount and its interaction with irrigation method did not significantly affect weed growth. The maximum fruit yield was obtained from the subsurface drip irrigation treatment combined with 75% and 100% of crop water requirement (51,600 and 53,080 kg ha⁻¹, respectively). The yield difference between these two treatments was not statistically significant. The yield difference between subsurface drip irrigation and surface drip irrigation methods was approximately 12%. This indicates that a portion of the water applied to the orchard is lost through surface evaporation and is also used by weeds.
 Conclusion
Considering the performance of the treatments and the need to conserve water, the subsurface drip irrigation method with 75% irrigation water is recommended as the best treatment for grape orchards. This method ensures higher water use efficiency and reduced weed growth, while maintaining an adequate crop yield.
 
 

کلیدواژه‌ها [English]

• Drip irrigation
• Grapevine
• Irrigation management
• Water productivity
• Vineyard