مقاله پژوهشی
هیدرولیک
کیمیا اخوان؛ منوچهر حیدرپور
چکیده
پرش یا جهش هیدرولیکی، از نوع جریانهای متغیر سریع است که در آن، جریان از فوق بحرانی به زیربحرانی تغییر حالت میدهد. گنجاندن بسترهای زبر در کف کانال، به حداکثرسازی اتلاف انرژی منجر میشود که نتیجه آن کاهش قابلتوجه در عمق متوالی و طول غلتاب پرش است. این نتایج پیامدهای مهمی برای طراحی مقرونبهصرفه حوضچههای آرامش دارد که معمولاً ...
بیشتر
پرش یا جهش هیدرولیکی، از نوع جریانهای متغیر سریع است که در آن، جریان از فوق بحرانی به زیربحرانی تغییر حالت میدهد. گنجاندن بسترهای زبر در کف کانال، به حداکثرسازی اتلاف انرژی منجر میشود که نتیجه آن کاهش قابلتوجه در عمق متوالی و طول غلتاب پرش است. این نتایج پیامدهای مهمی برای طراحی مقرونبهصرفه حوضچههای آرامش دارد که معمولاً با پرشهای هیدرولیکی مواجه میشوند. یکی از ویژگیهایی که توجه محققان پرش بر بستر زبر را جلب کرده، نیمرخ سرعت پرش است. در این پژوهش اثر آرایش صفحات مستغرق بر روی نیمرخهای سرعت پرش هیدرولیکی حوضچه آرامش در دامنه اعداد فرود 4/8 تا 9/14 اندازهگیری شده است . نتایج نشان داد مقدار پارامتر بیبعد ضخامت لایه مرزی /b ،0.72 بوده است که در آرایش موازی صفحات مستغرق با زاویه برخورد ۷۵ نسبت به زاویه ۴۵ و ۹۰ بیشترین مقدار را داشته است، درحالیکه این مقدار در آرایش پروانهای با زاویه برخورد ۴۵ بدست میآید و از 0/56 تا 0/01 نسبت به نتایج سایر پژوهشگران افزایش داشته است. بنابر این بهترین مشخصه پارامتر بیبعد ضخامت لایه مرزی، /b بر روی زبری مصنوعی با آرایش پروانهای و زاویه برخورد ۴۵ صفحات مستغرق با یک عامل تاثیرگذاربوده است.
مقاله پژوهشی
سامانه های نوین آبیاری
صمد حسین زاده اجیرلو؛ بیژن نظری؛ فریبرز عباسی؛ افشین خورسند
چکیده
راهبرد اساسی حل بحران آب کشور، صرفهجویی در مصرف آب کشاورزی از طریق افزایش بهرهوری است. با توجه به اهمیت اقتصادی تولید ذرت علوفهای در کشور، بررسی راهکارهای افزایش بهرهوری آب برای تولید این محصول استراتژیک ضرورت دارد. بهمنظور آگاهی از نوع استفاده از سامانههای آبیاری، ابعاد مزرعه، منابع آبی مزارع، تاریخ کاشت و برداشت، ...
بیشتر
راهبرد اساسی حل بحران آب کشور، صرفهجویی در مصرف آب کشاورزی از طریق افزایش بهرهوری است. با توجه به اهمیت اقتصادی تولید ذرت علوفهای در کشور، بررسی راهکارهای افزایش بهرهوری آب برای تولید این محصول استراتژیک ضرورت دارد. بهمنظور آگاهی از نوع استفاده از سامانههای آبیاری، ابعاد مزرعه، منابع آبی مزارع، تاریخ کاشت و برداشت، اندازهگیری حجم آب آبیاری، عملکرد محصول تر و بهرهوری آب در مزارع کشت دوم ذرت علوفهای (کشت تابستانه) رقم سینگل کراس 704 در شش مزرعه با سامانههای آبیاری جویچهای و نواری تیپ با مدیریت کشاورزان، این مطالعه در سال زراعی 1395 اجرا گردید. نتایج تحقیق نشان داد که متوسط حجم آب آبیاری در آبیاری جویچهای و نواری تیپ بهترتیب ۱۰۶۷۰ و ۴۴۸۰ مترمکعب در هکتار و میانگین عملکرد ذرت علوفهای بهترتیب 49/12 و 60 تن در هکتار است. در روش آبیاری جویچه ای، بیشترین عملکرد محصول در مزرعۀ کرج (2) به میزان 60 تن در هکتار و با بهره وری آب آبیاری 6/16 کیلوگرم به ازای هر مترمکعب و کمترین عملکرد محصول برای مزرعۀ کرج (3) به میزان 35 تن در هکتار و کمترین بهره وری آب برای مزرعۀ کرج (1) به میزان 4/24 کیلوگرم بر مترمکعب به دست آمد. بیشترین بهره وری آب آبیاری، 13/40 کیلوگرم به ازای هر مترمکعب آب، مربوط به مزرعۀ حاجی آباد با روش آبیاری نواری تیپ است. میانگین بهره وری آب مصرفی ذرت علوفه ای در آبیاری جویچه ای و نواری تیپ به ترتیب 5/6 و 13/4 کیلوگرم به ازای هر مترمکعب آب تعیین شد. برای برآورد پتانسیل عملکرد محصول ذرت علوفه ای از مدل AquaCrop استفاده شد. این مدل پیش از استفاده واسنجی و صحتسنجی گردید و قابل اتکا بودن نتایج آن در منطقۀ مورد مطالعه تأیید شد. خطای نسبی این مدل 3/7 درصد و ریشۀ میانگین مربعات خطا 2/44 تن در هکتار به دست آمد. این نتایج بیانگر قابلیت مدل در برآورد پتانسیل عملکرد و بهرهوری آب تحت شرایط واقعی مزرعه است و روش آبیاری نواری تیپ بهعنوان گزینهای کارآمد برای استفادۀ بهینه از منابع آبی منطقه توصیه میشود.
مقاله پژوهشی
سامانه های نوین آبیاری
سیدحسن موسوی فضل
چکیده
بهمنظور بررسی و مقایسۀ دو روش آبیاری قطره ای سطحی و زیرسطحی و دستیابی به موانع احتمالی این روش ها در باغ های انگور، پژوهشی از سال 1399 به مدت دو سال در باغ های مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان سمنان (شاهرود) واقع در ایستگاه تحقیقات بسطام به اجرا در آمد. در این پژوهش اثر دو روش آبیاری قطره ای سطحی و زیرسطحی ...
بیشتر
بهمنظور بررسی و مقایسۀ دو روش آبیاری قطره ای سطحی و زیرسطحی و دستیابی به موانع احتمالی این روش ها در باغ های انگور، پژوهشی از سال 1399 به مدت دو سال در باغ های مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان سمنان (شاهرود) واقع در ایستگاه تحقیقات بسطام به اجرا در آمد. در این پژوهش اثر دو روش آبیاری قطره ای سطحی و زیرسطحی و مقادیر مختلف آب آبیاری بر عملکرد میوه، بهره وری آب، ویژگی های رشدی انگور و رشد علف های هرز بررسی شد. این پژوهش بهصورت طرح کرتهای خرد شده بر پایۀ بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار اجرا شد. روش آبیاری در دو سطح (قطرهای سطحی و قطرهای زیرسطحی) بهعنوان عامل اصلی و مقادیر تأمین آب آبیاری در سه سطح (50، 75 و 100 درصد نیاز آبی درخت) بهعنوان عامل فرعی در نظر گرفته شدند. در روش آبیاری قطره ای سطحی، لوله های فرعی به فاصلۀ 50 سانتی متر از تنۀ درخت روی سطح خاک و در آبیاری قطره ای زیرسطحی در فاصله 50 سانتیمتری از تنۀ درخت و در عمق 40 سانتیمتری خاک قرار گرفتند. تبخیر و تعرق گیاه مرجع با استفاده از روش پنمن- مانتیث و با در نظر گرفتن ضریب گیاهی (استخراجشده از نشریه ۵۶ فائو)، سطح سایهانداز، روش آبیاری و عمق آب آبیاری محاسبه گردید و بر اساس سطوح مختلف آب با دور آبیاری سه روز اعمال شد. در این پژوهش اثر فاکتورهای آزمایشی بر عملکرد میوه، ویژگیهای رشدی درختان شامل رشد طولی و قطر شاخه ها، تعداد برگ در شاخه، بهره وری آب و رشد علف های هرز در تیمارهای مختلف بررسی شد. نتایج تحقیق نشان داد اثر روش و مقدار آب آبیاری و اثرهای متقابل آنها بر عملکرد میوه درسطح 5 درصد معنیدار است. اثر روش آبیاری بر رشد علفهای هرز نیز معنیدار شد ولی اثر جداگانۀ آب آبیاری و اثر متقابل روش و آب آبیاری بر رشد علفهای هرز معنیدار نشد. حداکثر عملکرد میوه از تیمارهای آبیاری قطره ای زیرسطحی و حجم آب آبیاری 75 و 100 درصد نیاز آبی (به ترتیب 51600 و 53080 کیلوگرم در هکتار) به دست آمد. عملکرد این دو تیمار اختلاف معنی داری با هم ندارند. اختلاف عملکرد در دو روش آبیاری قطرهای زیرسطحی و سطحی حدود 12 درصد شد. این امر نشان میدهد که بخشی از آب داده شده به باغ عملا صرف تبخیر سطحی می شود و به مصرف علفهای هرز می رسد. روش آبیاری قطرهای زیرسطحی با سطح آب آبیاری 75 درصد بدون در نظر گرفتن نفوذ احتمالی ریشه به داخل قطره چکانها و تجمع املاح در خاک به عنوان تیمار برتر پیشنهاد شد.
مقاله پژوهشی
سامانه های نوین آبیاری
نادر نادری
چکیده
به منظور ارزیابی تأثیر مدیریتهای کاهش مصرف آب آبیاری (دور و درصد آبیاری) بر ویژگیهای عملکردی گندم، آزمایشی طی سالهای ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۰ در مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی سمنان (شاهرود) بهاجرا در آمد. طرح آزمایشی به صورت کرتهای خردشده و در قالب بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار در نظر گرفته شد. تیمارها شامل سه دور آبیاری (چهار، پنج و ...
بیشتر
به منظور ارزیابی تأثیر مدیریتهای کاهش مصرف آب آبیاری (دور و درصد آبیاری) بر ویژگیهای عملکردی گندم، آزمایشی طی سالهای ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۰ در مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی سمنان (شاهرود) بهاجرا در آمد. طرح آزمایشی به صورت کرتهای خردشده و در قالب بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار در نظر گرفته شد. تیمارها شامل سه دور آبیاری (چهار، پنج و شش روز) در کرتهای اصلی و سه سطح تأمین آب شامل آبیاری کامل (۱۰۰ درصد نیاز آبی) و کمآبیاری (۸۰ و ۶۰ درصد نیاز آبی) در کرتهای فرعی بودند. تمامی مدیریتهای بهزراعی در تیمارها یکسان و آبیاری با سامانه بارانی تاشو اجرا شد. نتایج تجزیۀ مرکب نشان داد که دور آبیاری و اثر ترکیبی آن با سطح تأمین آب بر بیشتر صفات مورد بررسی اثر معنیدار دارد. بیشترین ارتفاع بوته، تعداد دانه در سنبله و وزن هزار دانه در دور آبیاری چهار روز ثبت شد، اما در عملکرد دانه و شاخص برداشت تفاوت معنیداری بین دورهای چهار و پنج روز مشاهده نشد. صفات ارتفاع بوته، تعداد دانه در سنبله، وزن هزار دانه، عملکرد دانه و شاخص برداشت در تیمارهای ۱۰۰ و ۸۰ درصد نیاز آبی در یک گروه آماری قرار گرفتند، در حالی که کاهش تأمین آب به ۶۰ درصد سبب کاهش 17/39 درصد در عملکرد دانه شد. بر اساس نتایج به دست آمده، تیمارهای دور آبیاری چهار و پنج روز همراه با ۸۰ درصد تأمین آب، مناسبترین مدیریت برای حفظ عملکرد گندم با کاهش مصرف آب بودند. نتایج تحقیق نشان داد که اِعمال ۸۰ درصد تأمین نیاز آبی همراه با دور آبیاری پنج روزه میتواند با حفظ عملکرد دانه در سطح آماری مشابه آبیاری کامل، گزینهای مناسب برای مدیریت بهینه مصرف آب در کشت گندم باشد.
مقاله پژوهشی
حکمرانی آب
کرامت اخوان گیگلو؛ داود حسن پناه؛ احمد موسی پور گرجی؛ یوسف جهانی جلودار
چکیده
گیاه سیبزمینی حساس به تنش کمآبی است و در دسترس بودن آب کافی برای افزایش کیفیت و کمیت غدۀ سیبزمینی ضروری خواهد بود. هدف از این تحقیق دستیابی به ارقام برتر از نظر صفات زراعی، بازارپسندی، سازگاری با شرایط اقلیمی منطقۀ اردبیل و متحملبودن به تنش کمآبی و تعیین کارآیی مصرف آب در ارقام سیبزمینی در شرایط کمآبیاری در منطقه اردبیل ...
بیشتر
گیاه سیبزمینی حساس به تنش کمآبی است و در دسترس بودن آب کافی برای افزایش کیفیت و کمیت غدۀ سیبزمینی ضروری خواهد بود. هدف از این تحقیق دستیابی به ارقام برتر از نظر صفات زراعی، بازارپسندی، سازگاری با شرایط اقلیمی منطقۀ اردبیل و متحملبودن به تنش کمآبی و تعیین کارآیی مصرف آب در ارقام سیبزمینی در شرایط کمآبیاری در منطقه اردبیل است. بهمنظور ارزیابی تعدادی از ارقام برتر سیبزمینی، در سال 1403 و 1404 پژوهشی در مزرعه ایستگاه تحقیقات سیبزمینی کشور مستقر در شهرستان اردبیل بهاجرا در آمد. شانزده ژنوتیپ و رقم پرمحصول و با مصارف مختلف (چیپس، خلال، نشاسته، سرخ کردن و تازهخوری) در این آزمایش بررسی شدند. آزمایش بهصورت اسپلیت بلوک بر پایۀ طرح بلوکهای کامل تصادفی در سه تکرار اجرا گردید. کرت افقی شامل سه سطح آبیاری (100 ،80 و 60 درصد آب قابل استفاده) و کرت عمودی شامل 16 ژنوتیپ و رقم سیبزمینی بودند. روش آبیاری بهصورت قطرهای (تیپ) و طبق برنامه براساس تیمارهای مورد نظر انتخاب شد. مقدار آب ورودی به هر کرت آزمایشی با کنتور آب اندازهگیری گردید. شاخص تحمل به تنش کمآبی (STi) در ارقام سیب زمینی محاسبه شد. نتایج تجزیۀ واریانس صفات مورد مطالعه نشان داد بین سطوح تنش کمآبی، ژنوتیپها، اثرمتقابل ژنوتیپها و سال، اثرمتقابل تنش کمآبی و ژنوتیپها و اثرمتقابل سه جانبه تنش کمآبی، ژنوتیپها و سال از لحاظ صفات عملکرد غده، وزن غده در بوته و کارایی مصرف آب و بین سطوح تنش کمآبی، ژنوتیپها و اثرمتقابل تنش کمآبی و ژنوتیپها از لحاظ صفات تعداد غده در بوته، ارتفاع بوته، تعداد ساقۀ اصلی در بوته، درصد مادۀ خشک غده و شاخص سطح برگ اختلاف معنیدار مشاهده شد. بیشترین عملکرد غده، وزن غده در بوته و کارایی مصرف آب در شرایط نرمال، تنش ملایم و تنش شدید مربوط به ژنوتیپ1043 و ارقام یورواستارچ و جاوید بودند. میزان کاهش عملکرد غده در شرایط تنش ملایم 15 درصد و در شرایط تنش شدید 32 درصد مشاهده شد. ارقام متحمل به تنش کمآبی تعداد غده کمتر داشتند اما اندازۀ غدۀ آنها بیشتر بود. درصد ماده خشک غده و کارایی مصرف آب در ارقام متحمل به کمآبی در شرایط تنش ملایم و شدید افزایش نشان داد. در زمینۀ تحمل به تنش (STi)، ژنوتیپ 1043 و ارقام یورواستارچ و جاوید به عنوان ژنوتیپهای متحمل به تنش ملایم و شدید انتخاب شدند.
